Hanes Eisteddfod Ryngwladol Llangollen

Dathliad o Heddwch, Cerddoriaeth a Diwylliant: Hanes Eisteddfod Ryngwladol Llangollen

Wedi’i leoli yng nghanol harddwch Dyffryn Dyfrdwy, mae tref Llangollen yn gartref i un o ddigwyddiadau mwyaf ysbrydoledig a rhyngwladol Cymru – Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen. Bob haf, mae’r ŵyl fywiog hon yn trawsnewid y dref yn lwyfan byd-eang, lle mae cerddoriaeth, dawns a chyfeillgarwch yn dod â phobl ynghyd o bob rhan o’r byd.

Ond o ble y dechreuodd y cyfan?

🎶 Gŵyl a Aned o Obaith

Mae stori Eisteddfod Ryngwladol Llangollen yn dechrau yn ystod un o’r cyfnodau mwyaf heriol yn hanes modern – yr Ail Ryfel Byd. Yn 1943, ymwelodd cynrychiolwyr o wledydd a oedd wedi’u difetha gan ryfel ag Eisteddfod Genedlaethol Bangor, lle cawsant eu hysbrydoli gan bŵer cerddoriaeth i uno pobl.

Sbardunodd y profiad hwn syniad: beth pe bai gŵyl ryngwladol lle gallai pobl o wahanol wledydd ddod ynghyd – nid drwy wleidyddiaeth, ond drwy gelf, diwylliant a dynoliaeth gyffredin?

Ychydig flynyddoedd yn ddiweddarach, yn 1946, daeth cynrychiolydd y Cyngor Prydeinig, Harold Tudor, â’r syniad i Langollen. Roedd y weledigaeth yn syml ond yn uchelgeisiol – creu gŵyl fyd-eang yn seiliedig ar draddodiad yr eisteddfod Gymreig, lle gallai cystadleuwyr rannu cerddoriaeth a meithrin cyfeillgarwch ar draws ffiniau.

Cynhaliwyd yr Eisteddfod Ryngwladol gyntaf yn haf 1947, gan groesawu perfformwyr o saith gwlad, ochr yn ochr â grwpiau o bob rhan o’r DU.

Roedd yn llwyddiant ysgubol o’r cychwyn cyntaf.

🌏 Casgliad o’r Byd

Tyfodd yr hyn a ddechreuodd fel menter obeithiol ar ôl y rhyfel yn gyflym i fod yn ddigwyddiad byd-enwog. Erbyn y 1950au cynnar, roedd pobl o tua 30 o wahanol genhedloedd yn dod i Langollen i gystadlu a pherfformio.

Heddiw, mae’r ŵyl yn denu tua 4,000 o berfformwyr o ddwsinau o wledydd bob blwyddyn, gyda degau o filoedd o ymwelwyr yn mwynhau wythnos lawn o gerddoriaeth a dawns.

O gorau a dawnswyr gwerin i gerddorfeydd ac artistiaid unigol, mae’r Eisteddfod yn arddangos y gorau o dalent ryngwladol – i gyd mewn un dref fach Gymreig.

🎤 Enwau Mawr, Calon Leol

Dros y degawdau, mae llwyfan Llangollen wedi croesawu rhai o berfformwyr enwocaf y byd. Bu Luciano Pavarotti yn cystadlu yma’n ifanc yn 1955, ymhell cyn iddo ddod yn seren opera ryngwladol. Dychwelodd Pavarotti am goncert syfrdanol yn 1995. 

Mae enwau mawr eraill, gan gynnwys Plácido Domingo a Kiri Te Kanawa, hefyd wedi perfformio yn yr ŵyl, gan gadarnhau ei henw da fel digwyddiad diwylliannol o safon fyd-eang.

Er gwaethaf ei chyrhaeddiad rhyngwladol, mae’r Eisteddfod wedi aros yn driw i’w gwreiddiau lleol. Mae’n parhau i gael ei chynnal gyda chefnogaeth gwirfoddolwyr lleol, ac yn adlewyrchu ymdeimlad cryf o hunaniaeth a lletygarwch Cymreig.

🕊️ Neges sy’n Parhau’n Bwysig

Wrth ei wraidd, mae Eisteddfod Ryngwladol Llangollen wedi bod erioed yn fwy na chystadleuaeth. Ei nod gwreiddiol oedd hyrwyddo heddwch a dealltwriaeth drwy ddod â phobl gyffredin ynghyd trwy gerddoriaeth.

Mae’r neges honno’n dal yn berthnasol heddiw.

Mewn byd sy’n gallu teimlo’n rhanedig ar adegau, mae’r Eisteddfod yn ein hatgoffa o bŵer diwylliant i’n cysylltu. Daw perfformwyr fel estroniaid ac ymadael fel ffrindiau, wedi’u huno gan brofiadau ar y llwyfan ac oddi arno.

Yn wir, enwebwyd yr ŵyl ar gyfer Gwobr Heddwch Nobel yn 2004 – cydnabyddiaeth o’i rôl unigryw wrth feithrin ewyllys da rhyngwladol.

❤️ Dewch i’w Phrofi Eich Hun

Boed mai’r gerddoriaeth, yr awyrgylch rhyngwladol neu harddwch yr ardal sy’n eich denu, mae Eisteddfod Ryngwladol Llangollen yn brofiad gwirioneddol arbennig.

Dyma le mae Cymru’n croesawu’r byd – ac mae’r byd yn dod yn ôl dro ar ôl tro.

Mae Terry Waite yn ymweld â’r Eisteddfod ac yn enwebu ar gyfer Gwobr Heddwch Nobel.