Môrwennod bach ym Mhrestatyn a amrywiaeth fiolegol natur

Bob haf, mae rhai ymwelwyr arbennig iawn yn cyrraedd arfordir Sir Ddinbych – y môrwennod bach ym Mhrestatyn. Mae’r adar môr hyn yn mudo miloedd o filltiroedd o Orllewin Affrica i nythu ar y gro a’r tywod, gan fagu eu cywion ar y traeth ei hun.

Y môrwen fach yw’r lleiaf o bump rhywogaeth o fôrwennod sy’n magu yn y DU. Mae ganddi gorff main, siap llyfn, pen du gyda thalcen gwyn a phig melyn gyda blaen du nodedig. Mae ganddi gynffon fyrrach na rhywogaethau eraill o forwennod, a phâr o adenydd cul a phigfain gyda rhychwant adenydd o 45–55cm.

Gan eu bod yn nythu ar y ddaear, maent yn agored i gael eu tarfu, yn enwedig ar ddiwrnodau prysur. Yn ystod y tymor bridio fe welwch ardal wedi’i hamgáu a byrddau gwybodaeth fel bod pobl yn ymwybodol o leoliad y cytref. Mae gwirfoddolwyr a wardeiniaid yn aml yn cadw llygad ar yr adar ac yn hapus i ateb cwestiynau pan fyddant ar gael.

Peidiwch â’u tarfu drwy fynd yn rhy agos. Gall cerdded syml ar hyd y promenâd neu’r traeth, gan wylio’r môrwennod yn hofran ac yn plymio am bysgod, fod yn uchafbwynt gwirioneddol unrhyw ymweliad arfordirol. Cofiwch ddod â binoculars.

Unwaith y bydd y tymor bridio drosodd, mae’r adar yn mudo pellteroedd hir i’w hardaloedd gaeafu, sy’n cynnwys cilfachau llanw, lagŵnau a fflatiau halen.

Gwybodaeth ddefnyddiol:
Arhoswch ar y llwybrau wedi’u marcio, cadwch gŵn o dan reolaeth agos ger y cytref ac osgoi hedfan barcutiaid neu dronau yn yr ardal. Gall newidiadau bach fel hyn wneud gwahaniaeth mawr i siawns yr adar o fagu eu cywion yn llwyddiannus.

Dolydd blodau gwyllt ar draws Sir Ddinbych
Wrth fynd i’r mewndir fe welwch fath gwahanol o fywyd – y dolydd blodau gwyllt a mannau glaswelltog sy’n llawn pryfed drwy ddiwedd y gwanwyn a’r haf. Mae rhai mewn parciau gwledig neu warchodfeydd natur, ac eraill yn ymyl ffyrdd neu mewn mannau cymunedol sydd wedi’u gadael ychydig yn fwy naturiol.

Yn y dolydd hyn, efallai y gwelwch , blodyn melyn, meillion, llygad y dydd a gwahanol fathau o laswellt, gyda gloÿnnod byw, gwenyn a phryfed peillio eraill yn symud rhyngddynt. Maent yn lefydd syml, ond perffaith ar gyfer taith gerdded hamddenol, eistedd ar fainc, neu fan tawel i wrando ar gân yr adar.

Dyma ddolen i fap o’r dolydd blodau gwyllt.
Gallwch lawrlwytho ap i’ch helpu i adnabod y planhigion a welwch yma.

Gallwch fynd â’r syniad hwn adref gyda chi. Ydych chi wedi clywed am “No Mow May”?
Mae “No Mow May” yn syniad syml sydd wedi gwreiddio ledled y DU. Y syniad yw gadael lawntiau a mannau glaswelltog heb eu torri drwy gydol mis Mai, gan roi cyfle i flodau gwyllt flodeuo a darparu bwyd a lloches i wenyn, gloÿnnod byw a phryfed eraill.

Mae’n annog bioamrywiaeth ac mae “No Mow May” yn un o’r ffyrdd hawsaf o helpu’r amgylchedd – gan adael blodau gwyllt fel llygad y dydd, dannedd y llew a meillion i dyfu, tra’n cefnogi gwenyn a gloÿnnod byw. Mae’r glaswellt hirach yn rhoi lle i bryfed ac anifeiliaid bach guddio.